COA คืออะไร และไม่ใช่อะไร
COA (Certificate of Analysis) คือใบรายงานผลวิเคราะห์ของวัตถุดิบ ล็อตนั้น ๆ ระบุว่าตรวจอะไรบ้าง ด้วยวิธีไหน และได้ผลเท่าไหร่ เทียบกับเกณฑ์ที่กำหนดไว้
สิ่งที่ COA ไม่ใช่ และคนเข้าใจผิดบ่อย
- ไม่ใช่ใบรับรองมาตรฐานโรงงาน นั่นคือคนละใบ
- ไม่ใช่เอกสารประจำตัวสินค้าที่ใช้ได้ตลอดไป แต่ละล็อตต้องมีของตัวเอง
- ไม่ใช่หลักประกันสรรพคุณ มันบอกแค่องค์ประกอบและความปลอดภัย ไม่ได้บอกว่าใช้แล้วได้ผลอะไร
7 จุดที่ต้องดู
1. ชื่อวัตถุดิบและชื่อวิทยาศาสตร์
ถ้าเป็นสารสกัดจากพืช ต้องมีชื่อวิทยาศาสตร์และ ส่วนของพืชที่ใช้ เพราะรากกับใบของพืชชนิดเดียวกันให้องค์ประกอบคนละอย่างและราคาคนละระดับ ถ้าระบุแค่ชื่อไทย ให้ขอเพิ่ม
2. เลขล็อตและวันที่
ต้องมีเลขล็อต วันผลิต และวันหมดอายุหรือวันที่ควรทดสอบซ้ำ แล้วต้องตรงกับที่พิมพ์บนถุงของจริง ไม่ใช่แค่ตรงกับใบส่งของ
3. อัตราส่วนการสกัดหรือเปอร์เซ็นต์สารสำคัญ
จุดนี้คือหัวใจของราคา ดูหัวข้อถัดไป
4. วิธีวิเคราะห์
ควรระบุว่าตรวจด้วยวิธีอะไร เช่น HPLC หรือ UV ตัวเลขเปอร์เซ็นต์เดียวกันที่ได้จากคนละวิธี เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ ถ้าไม่ระบุวิธี แปลว่าตัวเลขนั้นเทียบราคากับเจ้าอื่นไม่ได้
5. ผลตรวจทางจุลชีววิทยา
ปริมาณจุลินทรีย์ทั้งหมด ยีสต์และรา และเชื้อก่อโรคที่กฎหมายกำหนด ต้องมีครบและอยู่ในเกณฑ์
6. โลหะหนัก
ตะกั่ว แคดเมียม ปรอท และสารหนู เป็นรายการมาตรฐาน วัตถุดิบกลุ่มสมุนไพรและสาหร่ายเป็นกลุ่มที่ต้องดูข้อนี้เป็นพิเศษ
7. สารตกค้างและตัวทำละลาย
สารสกัดที่ใช้ตัวทำละลายในกระบวนการผลิต ควรมีผลตรวจตัวทำละลายตกค้าง ส่วนวัตถุดิบจากการเกษตรควรมีเรื่องสารกำจัดศัตรูพืช ถ้าช่องทางขายปลายทางเข้มงวด
กับดักเรื่องเปอร์เซ็นต์สารสำคัญ
นี่คือจุดที่ราคาต่างกันได้หลายเท่า และเป็นจุดที่คนซื้อวัตถุดิบครั้งแรกพลาดมากที่สุด
สมมติมีสารสกัดตัวเดียวกันสองเจ้า เจ้าแรกเสนอราคาถูกกว่า 40% ดูเผิน ๆ เหมือนได้กำไร แต่ถ้าดู COA แล้วพบว่า
| เจ้า A | เจ้า B | |
|---|---|---|
| ราคาต่อกิโลกรัม | ถูกกว่า 40% | แพงกว่า |
| สารสำคัญที่ระบุ | 10% | 40% |
| ปริมาณที่ต้องใช้เพื่อให้ได้สารสำคัญเท่ากัน | 4 เท่า | 1 เท่า |
| ต้นทุนจริงต่อสารสำคัญ | แพงกว่า | ถูกกว่า |
ยังไม่นับว่าถ้าต้องใส่ผง 4 เท่า แคปซูลอาจใส่ไม่พอ ต้องเพิ่มขนาดหรือเพิ่มจำนวนเม็ดต่อมื้อ ซึ่งกระทบทั้งต้นทุนบรรจุภัณฑ์และความเต็มใจกินของผู้บริโภค
สัญญาณอันตราย
- COA ที่เป็นไฟล์ภาพเบลอ ไม่มีหัวกระดาษ ไม่มีลายเซ็น — เอกสารจริงมีที่มาชัดเจนเสมอ
- ตัวเลขสวยเกินจริงและเท่ากันทุกล็อต — ของธรรมชาติมีความแปรปรวน ถ้าทุกล็อตได้ 40.0% เป๊ะ ให้สงสัยไว้ก่อน
- ไม่ระบุวิธีวิเคราะห์ — ทำให้เทียบกับเจ้าอื่นไม่ได้ และมักเป็นความตั้งใจ
- ขอ COA ของล็อตที่ส่งจริงแล้วบ่ายเบี่ยง — ส่งใบเก่าของล็อตอื่นมาให้ เป็นสัญญาณที่ชัดที่สุด
- ไม่ยอมให้ส่งตัวอย่างไปตรวจซ้ำ — ซัพพลายเออร์ที่มั่นใจในของตัวเองไม่กลัวการตรวจซ้ำ
เช็กลิสต์ใช้งานจริง
- ขอ COA ของล็อตที่จะส่งจริง ไม่ใช่ใบตัวอย่าง
- เทียบเลขล็อตบน COA กับที่พิมพ์บนถุง
- เช็กว่ามีครบทั้ง 7 หัวข้อข้างต้น
- คำนวณต้นทุนต่อหน่วยสารสำคัญ ไม่ใช่ต่อกิโลกรัม
- สำหรับวัตถุดิบตัวหลักของสูตร ส่งตรวจซ้ำที่ห้องปฏิบัติการอิสระอย่างน้อยล็อตแรก
- เก็บ COA ทุกใบไว้ เพราะช่องทางขายและผู้นำเข้าต่างประเทศจะขอย้อนหลัง
ถ้าผลิตผ่านโรงงานที่ จัดหาและนำเข้าวัตถุดิบเอง งานตรวจเอกสารชั้นนี้ควรถูกทำให้ก่อนวัตถุดิบเข้าสายการผลิต และควรขอดูได้เมื่อต้องการ ดูระบบควบคุมคุณภาพทั้งหมดที่ มาตรฐานและการรับรอง